“De menselijke vrijheid waarop allen zo pochen, maar die slechts daarin bestaat dat men zich bewust is van zijn eigen wens, maar onwetend van de oorzaken waardoor die wens bepaald is.” Spinoza, 1632-1677

Deze leergang is bedoeld voor nieuwsgierige bestuurders, toezichthouders, senior management en beïnvloeders die geïnspireerd willen worden om hun eigen weg te zoeken en die inzicht willen krijgen in hoe onbewuste drijfveren een rol spelen in het denken en handelen van henzelf en de mensen om hen heen. Ervaren professionals die met deze kennis een betere balans en effectiviteit willen realiseren.

Het aantal deelnemers bestaat uit maximaal 12 personen zodat het mogelijk is om op intensieve, interactieve en openhartige wijze ervaringen met elkaar te delen.

Het brein, de werking

• Prof. dr. Frans van der Meché: Introductie van het brein in relatie tot gedrag, van drijfveren tot gewogen oordeel; een ‘vrije’ wil?
• Dr. Marion Smits: Kan gedrag worden afgebeeld? De mogelijkheden van de functionele MRI worden besproken én gedemonstreerd.
• Prof. dr. Frank Grosveld: Neuronen, genen en epigenetica als leerproces. Hoe werken cellen samen naar een doel?
• Prof. dr. Bram Buunk: Primitieve drijfveren op de werkvloer! Hoe vanuit evolutionaire blik naar menselijk gedrag kan worden gekeken. Wat zijn de verschillen tussen man en vrouw?
• Prof. dr. Victor Lamme: we zijn niet erg rationeel; heeft het bewustzijn wel echte invloed of zijn het de onbewuste drijfveren? Experimenten bedacht vanuit de werking van het brein.
• Prof. dr. ir. Ale Smidts: Economie en brein; voorbeelden van hersenonderzoek met functionele MRI.

Het denken van filosofen, theologen en rechtsgeleerden over driften, ratio en de wil?

• Prof. dr. Paul van Tongeren: De deugdethiek, beginnend bij Aristoteles en verder. Hoe filosofen over de eeuwen heen over deze concepten dachten.
• Prof. dr. Paul van Geest: ‘Goed en kwaad’ vanuit de filosofie van Augustinus. Wat doe je met dilemma’s? Wat was de ontwikkeling in het denken van Augustinus zelf?
• Prof. mr. dr. Jaap Winter: Het rechtsysteem bestaat uit gestolde afspraken. Hoe met elkaar om te gaan? Hoe spelen de drijfveren daarin, hoe zit het met het begrip integriteit?
• Dr. Maureen Sie: Neurowetenschap en neurocognitie roepen vragen op over het begrip moraliteit. Morele dilemma’s worden geschetst en filosofisch uitgediept in relatie tot onze kennis over het brein.

Hoe doen bestuurders het in de praktijk, bekeken vanuit onderzoek?

• Dr. Wilfrid Opheij: Hoe beslissen en verbinden bestuurders? Relaas van onderzoek in de praktijk naar het gedrag van bestuurders. Ratio versus buikgevoel.
• Dr. Antoinette Rijsenbilt: Narcisme of macht, een onderzoek naar de instelling van bestuurders en de performance van het bedrijf.
• Prof. dr. Bert de Groot: Gedrag en economie ofwel ‘behavioural economy’; wat leert het ‘gewone’ onderzoek in de economie ons over intuïtie versus ratio?
• Prof. dr. Harry Commandeur: Ondernemingsstrategie en hoe overschatting kan leiden tot teloorgang.
• Prof. dr. Fred van Eenennaam: hoe besluit je eigenlijk in onzekerheid?

Hoe doen bestuurders het in de praktijk: gesprekken met bestuurders.

• Prof. dr. Louise Gunning: hoe ga je om met (on)macht en invloed in de zorg?
• Martin van Rijn: grote maatschappelijke veranderingen in de publieke sector, wat kom je tegen?.
• Ben Vree: hoe vaar je als CEO in de Rotterdamse haven?

Prof. dr. Bram Buunk is bekend geworden door zijn boek ‘Oerdriften op de werkvloer; een evolutionair perspectief op organisaties’. Hij is sociaal psycholoog en sinds 2005 Akademiehoogleraar namens de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen aan de Universiteit Groningen. Centraal in zijn huidige werk staan de evolutionaire grondslagen van menselijk gedrag.

Prof. dr. Harry Commandeur is hoogleraar Industriële Economie & Bedrijfshuishoudkunde aan de Erasmus Universiteit en algemeen directeur van de Erasmus Universiteit Holding. Voorts bekleedt hij de dr. F.J.D. Goldschmeding leerstoel aan Universiteit Nyenrode. Professor Commandeur heeft daarnaast diverse toezichthoudende functies in profit- en non-profit organisaties.

Prof. dr. Fred van Eenennaam, professor of Strategy & Dynamics of Strategy is verbonden aan universiteiten Erasmus, St. Gallen, The George Washington en Nyenrode. Hij is Strategie en Corporate Governance expert, actief op het gebied van Life Science & Healthcare en hij vervult diverse bestuursfuncties.

Prof. dr. Paul van Geest is directeur van het Centrum voor Patristisch onderzoek van de VU en de UVT. Hij is een autoriteit op het gebied van de denkwereld van Augustinus. Deze kerkvader stond aan de basis van het westerse denken over mens, god en maatschappij. Professor Van Geest is auteur van diverse boeken over Augustinus en verzorgt lezingen op het gebied van integriteit in het bedrijfsleven.

Prof. dr. Bert de Groot is bijzonder hoogleraar Governance en Strategisch Investeringsbeleid aan de Erasmus School of Economics. Hij is voormalig CFO en lid raad van bestuur Randstad Holding N.V. en vervult diverse commissariaten.

Prof. dr. Frank Grosveld zijn werk aan genetische expressie is door de Medical Research Council (UK) uitgekozen als een van de top tien prestaties in de 20ste eeuw. Hij is hoofd van de afdeling celbiologie in het Eramus MC en tevens Akademie Hoogleraar namens de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. Hij is oprichter van diverse biotechnologische ondernemingen.

Prof. dr. Louise Gunning-Schepers is per 1 september 2010 door het kabinet benoemd tot voorzitter van de Gezondheidsraad. Haar wetenschappelijke kwaliteiten op het gebied van de public health koppelt ze aan een zeer grote bestuurlijke ervaring. Zij was vanaf 1997 lid van de RvB en vanaf 2001 – 2010 voorzitter en decaan van het AMC/Universiteit van Amsterdam.

Prof. dr. Victor Lamme is bij een groot publiek bekend van zijn boek ‘De vrije wil bestaat niet.’. Als hoogleraar Cognitieve Neurowetenschap aan de Universiteit van Amsterdam is hij expert op het gebied van visuele waarneming en bewustzijn. Victor Lamme is internationaal de meest geciteerde cognitieve wetenschapper van zijn generatie in Nederland.

Prof. dr. Frans van der Meché is initiatiefnemer van ‘Het brein kan het niet alleen’. Hij combineert 30 jaar neuro-onderzoek met 10 jaar bestuurlijke ervaring in het Erasmus MC, waarvan 5 jaar als CFO. Momenteel is Frans toezichthouder bij een aantal organisaties. Daarnaast is hij sinds 2010 bestuursadviseur bij EUR Holding B.V. en geassocieerd met de bestuursadviespraktijk van Twynstra Gudde.

Dr. Wilfrid Opheij is bestuursadviseur bij Twynstra Gudde. Hij concentreert zich onder andere op samenwerkingsvraagstukken en organiseerdilemma's. Altijd is hij op zoek naar de essentie van het verbinden en veranderen en naar wat dat betekent voor mensen en organisaties. Zijn proefschrift was getiteld: 'Bestuurders zijn van betekenis, allianties en netwerken vanuit bestuurlijk perspectief’.

Martin van Rijn was als Directeur-generaal Gezondheidszorg bij VWS verantwoordelijk voor de introductie van het nieuwe Zorgstelsel. Daarvoor was hij werkzaam bij VROM en Binnenlandse Zaken. Sinds 2008 is de heer Van Rijn CEO bij pensioenuitvoeringsorganisatie PGGM. Daarnaast vervult hij diverse toezichthoudende functies.

Dr. Antoinette Rijsenbilt heeft ruim 20 jaar ervaring in het bedrijfsleven bij bedrijven als Polygram en MSAS als financieel specialist. In 2009 is zij toegetreden tot het Mature Talent Program van de Erasmus Universiteit. Haar onderzoek richt zich op narcisme bij bestuurders en de effecten daarvan op de bedrijfsvoering.

Dr. Maureen Sie, samensteller van het dit jaar verschenen boek ‘Hoezo vrije wil?’, is universitair hoofddocent Morele Pyschologie en Metaethiek aan de faculteit Wijsbegeerte van de Erasmus Universiteit. Zij leidt daar een onderzoekprogramma dat gericht is op het spanningsveld tussen de moraal en dat wat bekend is over de invloed van de hersenen en de omgeving op gedrag."

Prof. dr. Ale Smidts is hoogleraar Marktonderzoek aan de Rotterdam School of Management, Erasmus Universiteit. Hij is expert op het gebied van beslissingsgedrag van consumenten en de invloed van communicatie daarbij. De laatste jaren ligt zijn interesse met name bij neuroeconomics en neuromarketing.

Dr. Marion Smits is neuroradioloog in het Erasmus MC. Na haar promotie heeft zij zich ontwikkeld tot een autoriteit op het gebied van de functionele MRI. Hiermee is het mogelijk de activiteit van de hersenen in relatie tot gedrag te visualiseren. Zij doet haar onderzoek in samenwerking met vele andere disciplines als neurologie, psychologie, psychiatrie en economie.

Prof. dr. Paul van Tongeren startte zijn wetenschappelijke carrière met een proefschrift over de moraal van Nietzsches moraalkritiek. Hij is hoogleraar wijsgerige ethiek aan de Faculteit der Wijsbegeerte van de Radboud Universiteit en de Katholieke Universiteit Leuven. Professor van Tongeren heeft diverse boeken geschreven met de deugdethiek als centaal thema.

Ben Vree startte zijn carrière in verschillende functies bij Furness en later Vopak. Daarna werd hij lid van de Raad van Bestuur en CEO bij Smit Internationale. Hij kwam in 2008 - 2009 regelmatig in het nieuws vanwege de pogingen van Boskalis tot een vijandige overname. Na het slagen daarvan werd hij (tijdelijk) lid van de Raad van Bestuur van Boskalis.

Prof. mr. dr. Jaap Winter is één van de beeldbepalende partners van De Brauw Blackstone Westbroek en de nieuwe commissaris van Randstad. Hij is daarmee de opvolger van Randstad-grondlegger Frits Goldschmeding. Professor Winter maakte deel uit van de Commissie Tabaksblat die regels opstelde voor de wijze waarop bestuur, commissarissen en aandeelhouders met elkaar dienen om te gaan."

Module 1

Zitten we echt zo in elkaar?
Prof. dr. Frans van der Meché
Dr. Marion Smits
Prof. dr. Paul van Geest
Prof. dr. Bram Buunk

19-20 januari *

Module 2

Kunnen we er mee leren of van leren?
Prof. dr. Frank Grosveld
Prof. dr. Victor Lamme
Prof. dr. Paul van Tongeren

10 februari

Module 3

De drijfveer: moraal of moreel?
Dr. Maureen Sie
Dr. Wilfrid Opheij
Prof. dr. Louise Gunning

9 maart

Module 4

De economie aan het werk?
Prof. dr. ir. Ale Smidts
Prof. dr. Bert de Groot
Martin van Rijn

30 maart

Module 5

De bestuurder aan het werk?
Prof. dr. Harry Commandeur
Dr. Antoinette Rijsenbilt
Ben Vree

20 april

Module 6

De afsluiting: Recht en onzekerheden
Prof. dr. Fred van Eenennaam
Prof. mr. dr. Jaap Winter
Evaluatie, diner en uitreiking certificaat.

11 mei

Module 1

6 & 7 september  (inclusief overnachting)

Module 2

28 september

Module 3

12 oktober

Module 4

2 november

Module 5

23 november

Module 6

14 december

Naam

:

Mevrouw Marisca Stolp

Postadres

:

ESAA
Kamer H 13-10
Postbus 1738
3000 DR Rotterdam

Bezoekadres

:

Burg. Oudlaan 50
Kamer H13-10
3062 PA Rotterdam

Telefoon

:

010 - 4082980 / 06 - 11119473

Fax

:

010 - 4089157

E-mail

:

esaa-hetbrein@remove-this.ese.eur.nl